چاپ کردن این صفحه
چهارشنبه, 19 تیر 1398 ساعت 02:00
کد خبر: 58483

اطلاعات تکميلي

  • ساداتیان نشست شورای حکام را تشریح کرد

رقابت میان ایران و آمریکا برای اجماع جهانی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

هاتف فرج اللهی

عصراقتصاد: شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در پی درخواست آمریکا تصمیم گرفته است نشستی فوق العاده را برای بررسی فعالیت های هسته ای ایران برگزار کند. نشستی که به باور بسیاری از کارشناسان با وجود 15 گزارش این آژانس از تایید پایبندی ایران به برجام به یک طنز شباهت دارد. اما مساله مهم این است که این طنز می تواند روندی به ضرر ایران ایجاد کند، چرا که می تواند موجب تجریم های بین امللی علیه تهران شود. در نتیجه کارشناسان بر این باورند که ایران برای مقابله با رویکرد آمریکا علیه ایران در شورای حکام، علاوه بر تقویت دستگاه دیپلماسی باید به دور از اختلافات داخلی یک صدا شود.


در همین راستا گفت و گویی داشتیم با سیدجلال ساداتیان، کارشناس مسائل بین الملل که در ذیل قابل مشاهده است.
هدف آمریکا از درخواست آمریکا برای برگزاری چنین نشستی چیست؟
آمریکا از روزی که به صورت یک جانبه از برجام خارج شد، تصور می کرد که همه دنیا در این اقدام با او همراهی خواهند کرد، چرا که حجم تراکنش های مالی این کشور با بلوک های قدرت بسیار بالا است. از این رو مقامات آمریکایی تصور نمی کردند که کشور های دیگر از جمله اتحادیه اروپا در مقابل این تصمیم ایالات متحده مقاومت کنند.
با این حال سران سیاسی کشورهای اروپایی، مجموعه مواضعی که اتخاذ کردند نشان دهنده این بود که این کشورها در مقابل آمریکا ایستادگی خواهند کرد. این در حالی است که آمریکا بار ها تلاش کرد که ایران را در مجامع بین المللی محکوم کند، اما این اقدامات آمریکا با انتقاد از خروج این کشور از برجام مواجه شد.
نتیجه این تلاش های آمریکا این بود که عدم موفقیت های سیاسی این کشور در تصمیمات بین المللی مشخص شده و نهایتا آمریکا را در انزوا قرار دهد. از این رو دولتمردان واشنگتن به دنیال ایجاد یک اجماع بین المللی علیه ایران هستند تا بتوانند کشور هایی از اعضای شورای امنیت و اتحادیه اروپا را با خود همراه کنند.
در این راستا ایران پس از مشاهده کم کاری اروپا یک فرصت دو ماهه را به اتحادیه اروپا داد که طی آن دو ماه کشور های اروپایی وظایف خود را در راستای برجام اجرا کنند. خواسته های ایران این بود که با اروپا تجارت آزاد داشته باشند، اما کشور های اروپا تحت فشار اقتصادی و تنبیهی آمریکا عملا هیچ کاری انجام ندادند.
هم اکنون ایران به عنوان یک واکنش طبیعی در قبال کم کاری های اروپا پس از پایان مهلت دو ماهه، اقداماتی را انجام داده است که یکی از آن ها غنی سازی بیش از 3.68 درصد است.
حال که این کشور ها دیدند که اقدامات ایران در قبال کم کاری ها جدی است، واکنش های زیادی به اقدامات تهران انجام شده است. از این رو آمریکا سعی دارد از این واکنش ها به نفع اهداف خودش استفاده کند و به اصطلاح اعلام کند که ایران به توافقات برجام پایبند نبوده است.
این در حالی است که بیش از یک سال است که آمریکا به صورت غیر قانونی از برجام خارج شده و به تعهدات خود عمل نکرده است.
با وجود این آمریکا تلاش دارد اقدامات ایران در واکنش به عدم پایبندی واشنگتن و هم چنین کم کاری های اروپا را برجسته، و اجماعی بین المللی علیه ایران ایجاد کند.
آیا احتمال محکومیت ایران در این نشست وجود دارد؟
به نظر نمی رسد که به این سرعت ایران محکوم شود، اما ممکن است بیانیه هایی علیه ایران صادر شود، اما روندی که ایجاد شده است، می تواند فشار ها را بر ایران افزایش دهد.
اگر ایران محکوم شود، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
اگر اقدامات ایران محکوم شود، در ابتدا آژانس بین المللی انرژی اتمی تذکراتی به ایران خواهد داد و اگر ایران آن ها را جدی نگیرد، این احتمال وجود دارد که موضوع به شورای امنیت رفته و قطعنامه هایی علیه تهران صادر شود.
البته این در حالی است که هنوز موضع روسیه و چین در خصوص این اقدامات آمریکا مشخص نیست. اگر این کشور ها تصمیمات موجود را وتو کنند، تحریم های ایران بین المللی نخواهد بود.
آیا ایران برای تحریم های احتمالی راهکار هایی دارد؟
ظاهر قضیه این است که ایران گام به گام حرکت به سمت خروج از برجام را در پیش گرفته است تا فشار متوجه کشور های تحریم کننده شود. از این رو اروپایی ها هم به دنبال ایجاد راه هایی برای تسهیل روابط هستند.
بحث ادامه مذاکرات نیز به شکل های مختلف مطرح می شود، اما موضع مشخص ایران این است که تنها در قالب برجام مذاکره صورت خواهد گرفت، چرا که مکانیزم رفع اختلافات در برجام پیش بینی شده است.
اما ایران خارج از قالب برجام حاضر به مذاکره نیست که این پیام نیز از طریق مقام معظم رهبری مطرح شده است.
اروپا می تواند نقش بازدارنده برای آمریکا داشته باشد؟
اروپا می توانست تا حدودی استقلال عمل خود را ثابت کند با این حال سستی از خود نشان داد و آن طور که باید نتوانست بر اساس بیانیه های سیاسی که منتشر کرده بود عمل کند.
در عین حال اروپا نمی خواهد صحنه را خالی کند و منطقه را در اختیار آمریکا قرار دهد. چرا که ادامه تنش های منطقه می تواند منجر به ایجاد درگیری های نظامی شود و این مساله قیمت نفت را به شدت افزایش خواهد داد. اروپا هم که عمدتا وارد کننده نفت است، از افزایش قیمت ها به متضرر خواهد شد.
علاوه بر این وجود جنگ در منطقه می تواند عاملی باشد برای هجوم مهاجران منطقه خاورمیانه به اروپا. زیرا نزدیک ترین نقطه امن اروپا است و این مساله می تواند معضلات امنیتی و اقتصادی برای کشور های اروپا ایجاد کند. ضمن این که افزایش تنش های نظامی دامنه فعالیت های تروریستی را گسترده خواهد کرد.
در همین راستا اروپا اقدام به ایجاد اینستکس کرد که آن هم نتوانست نیاز های ایران را مرتفع کند. چرا که ایران می خواست نفت خود را به کشور های اروپایی بفروشد و پول آن را صرفا برای دارو و غذا صرف نکند. همچنین سایر کشور های اروپا نیز بتوانند با ایران داد و ستد داشته باشند و اینستکس منحصر به سه کشور بنیان گذار آن نباشد.
اما با گذشت زمان شاهد آن هستیم که عملا هیچ یک از توقعات ایران برطرف نشده و اروپا در اجرای تعهدات خود موفق نبوده است.
ارزیابی کلی از این نشست چیست؟
این نشست به تنهایی سرنوشت ساز نخواهد بود، اما روندی که ایجاد شده است می تواند پیامد هایی را در آینده برای ایران داشته باشد که ممکن است برای کشو خطر آفرین باشد.
ایران چه اقداماتی می توان در این قبال انجام دهد؟
باید از داخل کشور یک صدا شنیده شود، دستگاه دیپلماسی نیز باید تقویت شود. برخی از چهره های بین المللی ایران باید به دور از اختلافات داخلی به کشور های مختلف سفر کنند و از طریق مذاکرات و گفت و گو ها دیپلماسی عمومی دنیا را به سویی پیش ببرند که هر چه بیشتر فشار را متوجه طرف مقابل کند.