شنبه, 29 شهریور 1399 ساعت 18:06
کد خبر: 76140

نقش قراردادهای برداشت مشترک در صیانت از منافع ملی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

محمود زارعی

کارشناس رسانه و اقتصاد

ایران به واسطه‌ برخورداری از ذخایر 211میلیارد بشکه‌ای نفت خام و 33تریلیون مترمکعبی گاز طبیعی حائز رتبه‌ نخست ذخایر هیدروکربنی در جهان است. از مجموع میادین نفت و گاز کشور، ایران در 28 میدان با هفت کشور همسایه یعنی عراق، قطر، عربستان، کویت، عمان، امارات و ترکمنستان شریک است.

اکثر میادین نفتی اشتراکی ایران با کشور عراق مشترک است؛ به گونه‌ای که 82درصد مجموع نفت ایران از میادین مشترک را به خود جای داده است. 54.7 میلیارد بشکه نفت از میادین مشترک ایران با کشورهای همسایه قابل استحصال است که 22.7 میلیارد از آن در سمت ایران قراردارد و معادل 10درصد کل ذخایر نفتی ایران است. سهم ایران از میادین مشترک گاز طبیعی نیز که بخش عمده‌‌ آن در میدان گازی پارس جنوبی قرار دارد و با قطر مشترک است نیز به حدود 16.47تریلیون مترمکعب می‌رسد.

متاسفانه از مجموع 28میدان نفتی و گازی، ایران تنها در 15میدان فعالیت دارد و اقدام به استحصال نفت و گاز می­کند، همین میزان برداشت نیز معمولا با تأخیر چند ساله نسبت به طرف مقابل آغاز شده است. اکنون هم در مجموع برداشت طرف­های مقابل بیشتر از ایران است. اگر چه وزیر نفت عنوان کرده که میادین غرب کارون (مشترک با عراق) و پارس جنوبی ایران امسال به سطح تولید طرف مقابل رسیده است، در سایر میادین همچنان وضعیت تولید ایران نسبت به شراکای خود نامطلوب است و در بسیاری از میادین ایران حتی اقدام به حفر چاه نیز نکرده ­است. علاوه بر آن به علت عقب‌افتادگی زمانی در همین میادین نیز طرف مقابل میلیاردها دلار اضافه برداشت داشته است. تنها در میدان گازی پارس جنوبی بر اساس برآوردها، قطر در طول 11سال گذشته بیش از 400میلیارد دلار بیشتر از ایران برداشت کرده ­است.

سرمایه‌گذاری­های جدید نیز نشان می­دهد کشورهای همسایه حساب ویژه‌ای روی برداشت از میادین مشترک با ایران باز کرده­اند؛ به طوری که عراق با سرمایه­گذاری کلان در میدان­های مشترک با ایران برنامه افزایش تولید دارد و شرکت توتال هم با ارائه اطلاعاتی که از قرارداد با ایران به دست آورد، توانست از قطر مجوز افزایش 47درصدی برداشت و حفر 200 حلقه چاه جدید را بگیرد.

این ولع در طرف مقابل برای استخراج بیشتر از میادین مشترک علاوه بر عدم‌النفع سالانه 50میلیارد دلاری, موجب مهاجرت نفت در میادین نفتی و کاهش فشار گاز در میادین گازی می­شود؛ فاجعه‌ای که اکنون در پارس جنوبی در شرف روی دادن است و ممکن است در چند سال آتی موجب بحران انرژی در کشور شود.

بسیاری از کشورهای جهان که دارای میادین مشترک با همسایگان خود هستند به منظور جلوگیری از تخریب میادین و انتفاع هر دو طرف از میادین مشاع با بهره‌گیری از دیپلماسی فعال اقدام به تنظیم قراردادهای برداشت مشترک و صیانتی می‌کنند. کشور نروژ در میادین مشترک خود با روسیه و انگلستان اقدام به تنظیم این قراردادها کرده است در میدان نفتی مشترک مکزیک و آمریکا  نیز این قرارداد منعقد شده است و برداشت بر اساس آن صورت می‌گیرد.

قراردادهای برداشت مشترک طرفین با تعیین نظام حقوقی میادین، علاوه بر انتفاع بر اساس سهم طرفین از میدان، نحوه‌ برداشت به گونه‌ای تنظیم می‌شود که مخزن کم­ترین آسیب را ببیند و بیشترین مقدار نفت و گاز قابل استحاصل مورد بهره برداری قرار گیرد.

متاسفانه ایران علی رغم اشتراک در بسیاری از میادین، به جز چند توافق اولیه با عراق هیچ قرارداد برداشت مشترک و صیانتی با کشورهای همسایه خود ندارد؛ موضوعی که موجب شده است سالانه بیش از 50میلیارد دلار عدم‌النفع برای کشور به دنبال داشته باشد. بر همین اساس ضروری است دستگاه دیپلماسی و وزارت نفت برای صیانت از ثروت ملی کشور هرچه سریعتر مبادرات به مذاکره با کشورهای همسایه مذاکره و از سهم  ایران در میادین مشترک حراست کنند.

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

اخبار مرتبط

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1399