دوشنبه, 14 بهمن 1398 ساعت 13:11
کد خبر: 66939

نیت خیرخواهانه دولتی در ایجاد سرپناه برای مردم کافی نیست

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

لیلا ابوالفتحی

یک کارشناس شهرسازی با اشاره به شباهت طرح اقدام ملی مسکن و مسکن مهر، نیت خیرخواهانه را برای ایجاد سرپناه برای مردم ناکافی دانست.

به دنبال اعلام برنامه دولت برای تولید 400هزار واحد مسکونی در قالب طرح ملی مسکن تا پایان سال1400، ثبت‌ نام مسکن ملی در 6فاز از شهریور ماه  امسال آغاز شد.
طبق گفته محمودزاده، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، تا کنون 280هزار نفر در سامانه طرح ملی مسکن ثبت نام کرده‌اند که پالایش و بررسی‌های آن‌ها زمان بر خواهد بود.
وزارت راه و شهرسازی نیز اعلام کرده است که 55417نفر در استان تهران و 8649نفر در استان البرز در طرح ملی مسکن ثبت نام‌کرده‌اند.
وزیر راه نیز خبر داد که به میزانی که زمین و طرح پیش بینی شده بود، ثبت نام‌ها که بیش از 260 هزار نفر بود، تکمیل شد.
در این زمینه پای صحبت عباس دمرچلی، دکترای شهرسازی و عضو انجمن برنامه ریزان حرفه ای استان انتاریو کانادا می نشینیم.
این استاد دانشگاه در مورد طرح ملی مسکن گفت: خاطرم هست وقتی مسکن مهر را می‌ساختند من در ایران نبودم و اخبار و رویدادهای مرتبط به آن را از طریق سایت‌ها دنبال می‌کردم و از یک موضوع هم تعجب می‌کردم و هم افسوس می‌خوردم. تعجب از اینکه آیا برنامه ریزان و دولتمردان ما از تجارب مساکن عمومی سایر کشورها اطلاع دارند یا خیر؟ و افسوس از اینکه چرا این همه سرمایه های کشور بدون مطالعه عمیق به سمت پروژه هایی سوق پیدا میکند که دنیا شکست آنها را تجربه کرده است.
دمرچلی اضافه کرد: در سال 1950 تا 70 ساخت خانه های انبوه و ارزان‌قیمتی در آمریکا شروع شد. پروژه پروئیت ایگو در سنت لوئیس که در سال 1972 آن را تخریب کردند، یک نمونه خوب در این زمینه است.
وی فضای حاکم بر انبوه سازی پروژه پروئیت ایگو را این گونه ترسیم کرد: در این انبوه‌سازی برای نیازمندان، چهره عظیمی از بزهکاری، معضلات اجتماعی و .... دیده می شد و متاسفانه مکان هایی که خیرخواهانه ساخته شده بود محل و پناهگاه افراد بزهکار شده بود. علیرغم اینکه سازندگان این پروژه، پیشتازان مدرنیسم بودند و معمار این سازه "مینرو یاماساکی" برنده جایزه برج‌های دوقلوی نیویورک و جایزه انجمن معماران آمریکا بود، باز هم با شکست مواجه شد.
آیا اندیشمندان ما این نمونه ها را مطالعه نمی کنند؟
باید تجارب و نکات، محاسن و شکست‌ پروژه های جهانی را مطالعه کنیم و درسی بگیریم شکست هایی  که هزینه هایش را دیگران پرداخت کرده‌اند تا راه رفته را دوباره نرویم و سرمایه های کشورمان را هدر ندهیم.
این استاد دانشگاه در مورد استفاده از تجارب دیگر کشورها عنوان کرد: کشورهایی چون برزیل، هند، آمریکا و ....  این تجربه را رایگان در اختیار دیگران قرار داده اند. هزینه‌های هنگفتی که آنها پرداخت کرده اند و تجارب و دستاوردهایی که رایگان در اختیار ما گذاشته اند. در دولت نهم که طرح مسکن مهر اجرایی شد، آیا وزیر مسکن و شهرسازی وقت، معاونین ایشان پروژه های مشابه را دنبال کرده اند؟  و تخریب فضاها را دیده اند که  چه بلایی بر سر مساکن‌اجتماعی در دیگر کشورها آمد؟
بعید است که این تجارب را مطالعه کرده باشند و اگر کرده‎‌اند گناهشان بدتر است که چرا دوباره آن تجارب را تکرار میکنند؟.
دمرچلی مشکل بعدی این طرح را نبود مطالعات دقیق و بررسی های لازم در این زمینه عنوان کرد و گفت: مسأله بعدی این که در مسکن مهر بزرگترین مداخله دولت در اقتصاد صورت گرفت. هدف آن کمک به خانه‌دار شدن مردم بود. حال سوال این است که کدام مردم؟ کدام قشر از مردم؟ مردمی که در بافت‌های فرسوده زندگی می‌کنند و توان احیا و بازسازی بافت را ندارند؟ مردمی که حاشیه‌نشین هستند؟ مردم طبقه کارگر که در داخل شهر ساکنند و توان صاحب خانه شدن را ندارند؟
مسکن مهر حتی مورد استقبال عموم این قشر مردم هم قرار نگرفت. چرا؟ برای یافتن پاسخ آن باید تحقیق مستقلی صورت بگیرد.
وی در مورد طرح مسکن ملی اظهار کرد: تجربه مسکن مهر و تجربه‌های دیگر کشورها از سال  1970 به این سو، سبب می‌شود که برنامه‌ریزان شهری ما در دولت، نگاه عمیق‌تری به این پروژه سوم داشته باشند و امیدوارم که این پروژه نیز یک هیجان تبلیغاتی در کشور نباشد.
اقتصاد و پروژه های بزرگ چیزی نیست که بتوان با هیجانات تبلیغات جامعه را  قانع کرد. مارکتینگ و تزئینات اقتصاد به زبان بازار از طریق تبلیغات امکان‌پذیر است ولی پروژه های بزرگ اجتماعی اینگونه نیستند. سرمایه گذاران به همراهان متخصصان و برخی معماران و شهرسازان بی چارچوب انجام میدهند ولی پاسخ به آن در جامعه توسط مردم داده می شود.  من عمق تحلیل‌های اقتصادی دولت را که هدف از این کار برای بار چندم چیست را نمی دانم.
این مدرس دانشگاه گفت: بهتر است در این زمینه پلان و پروپوزالی در مجلات تخصصی و  تریبون‌های تخصصی در دانشگاه‌ها و برای افکار عمومی  مطرح شود و در دانشکده های شهرسازی، اقتصاد و جامعه‌شناسی،  گفتگوها و نشست هایی برای بررسی ابعاد این مساله برگزار شود و چنین مسائل حتی از لحاظ بعد حقوق شهری، باید مطالعه شود و مورد نقد و ارزیابی قرار گیرد.
دمرچلی ضمن اشاره به موارد موفق این طرحها در کشور گفت: چرا به فرآیند  پروژه موفق شهرک اکباتان رجوع نمی‌شود که کاملاً با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و کاملا متفاوت با ماهیت مسکن مهر و مسکن ملی انجام شد و افتخاری شد در استفاده از تامین مالی،  اقتصاد شهری، متدولوژی و خانه‌دار کردن طبقه‌ای که در آن زمان نیازمند بودند. متاسفانه دولتمردان ما انگار تجارب جهانی معماری و شهرسازی را بیهوده می‌دانند و حوصله پژوهش در تجربیات دیگران را  ندارند.
این استاد دانشگاه  در مورد ظرفیت ها و مدیریت شهری  این طرح  اظهار کرد: به اعتقاد من این موضوع یک مسئله بنیادی‌تری است. تجربه مسکن مهر و سایر پروژه های مشابه در دنیا ثابت کرد که نیت خیرخواهانه دولتی در ایجاد سرپناه برای مردم کافی نیست. اگر حقیقتاً دولت می‌خواهد به این قشر از مردم که روز به روز به علت بی‌تدبیری‌ها در حال گسترش است کمک و نیاز آنها را  تامین کند، راه آن نیست که مسکن‌هایی بدون هیچ ضوابط و مقررات شهرسازی، و بدون زیرساخت های شهری کامل  و امکانات  فضاها ی عمومی، مدرسه، سینما، بیمارستان،  محوطه‌سازی و غیره واگذار کند.
وی ادامه داد: دولت نباید در ساختمان ‌سازی دخالت کند. راه حل منطقی آن این است که باید برای مردم ایجاد اشتغال و درآمد کرد و مردم با کسب درآمد براساس مکانیسم اقتصاد بازار به سمت برآورده نمودن نیازهای اولیه خود مانند مسکن هدایت شوند.  و مسکن را با توجه به فرهنگ، الگوی مصرف و توان خودشان خریداری کنند.
به نظر می‌رسد دولت بیش‌تر در فاز تبلیغات فعالیت دارد تا فاز اقتصاد شهری و از آن جایی که کانون‌های جذب نقدینگی، دلار، سکه و مسکن است، این طرحها می تواند در راستای جذب نقدینگی مردم باشد و فرصتی برای دلال بازی گروهی فرصت طلب. ممکن است گروهی از مردم نیز از آن استفاده کنند ولی ما باید با منطق اقتصادی درستی تحلیل کنیم.
دمرچلی افزود: چرا به جای اجرای طرح های تکراری، حداقل فروش مسکن مهر که روی دستمان مانده ساماندهی نمیشود؟ چرا دولت به جای سرمایه‌گذاری در مسکن ملی، زیرساختهای اشتغال را فراهم نمیکند؟ بیش از 55% درصد فارغ التحصیلان ما بیکار هستند. چرا دولت پروژه های نیمه تمام را تمام نمیکند؟پروژه هایی که هزاران میلیارد تومان سرمایه گذاری  و رها شدهاند. این پروژه ها اگر فعال شوند اشتغال و درآمد گسترده ای در جامعه ایجاد می کنند و مردم صاحب درآمد و پس انداز و قدرت خرید خواهند شد. آنگاه دیگر پروژه هایی مانند مساکن ملی و اجتماعی خریداری نخواهد داشت.
وی در مورد تاثیر این طرح بر کاهش قیمت مسکن و خروج از رکود در این قسمت گفت: اگر مسکن مانند دیگر کالاها رکود پیدا کرده به علت بالا رفتن قیمتها است نه به خاطر کاهش تقاضا. به خاطر جهش های وحشتناک و غیرمنطقی قیمتها بوده و مردم توان خرید ندارند. جهش قیمت ها به این شدت و حدت که هر روزه طبقه متوسط جامعه را که می توانند موتور رشد و توسعه اقتصادی جامعه باشند، ضعیف تر و فقیرتر می کند، دیگر تورم نیست بلکه چپاول جیب مردم است. متاسفانه مکانیسم اقتصادی هر روزه مردم ما را فقیر تر میکند.  حتی دو زوج جوان فارغ التحصیل از دانشگاه معتبر کشور نیر که هر دو شاغل هم باشند و بخواهند زندگی خود را شروع کنند ، باز هم توان خرید مسکن را ندارند. از طرفی دیگر هم تورم ثابت نیست. با حقوقهای فعلی اکثر مردم،  دیگر کسی توان خانه‌دار شدن ندارد و متاسفانه مسکن از یک کالای ضروری و اولیه، تبدیل به یک کالای فوق لوکس شده است. مسکن دیگر یک رویا است. مشکل ما برنامه‎ریزی است.ایجاد شغل برای مردم. انگاه مردم در قضای یک اقتصاد سالم و با تبعیت از اصول اقتصاد رفتارگرایان ، رفتار منطقی خود را برای تهیه مسکن در اقتصاد نشان خواهند داد و نیازی یه مساکن مهر و ملی نخواهد بود.
 

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

اخبار مرتبط

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1399