سه شنبه, 15 مرداد 1398 ساعت 08:20
کد خبر: 59802

سامانِ، سامانه ها کجاست؟

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

علی پاکزاد

راه اندازی سامانه رصد کالاهای اساسی از جمله برنامه هایی است که در روزهای اخیر خبرساز شده و در مورد راه اندازی و اثرات این سامانه صحبت می شود ولی کسی نمی گوید این سامانِ این سامانه کجاست؟

اگر کمی به عقب بازگردیم و مروری داشته باشیم بر راه اندازی سامانه های الکترونیکی که قرار است از ساماندهی تبادلات تجاری و حذف رانت ها کمک کند می بینیم که خود این سامانه ها منشاء فساد شده و بسیاری از مشکلات را به دنبال داشته اند.
شفاف ترین و ملموس ترین مثالها در مورد ناموفق بودن سامانه های بازاری به صنعت خودرو باز می گردد. اولی در مورد بازار داخلی و سامانه فروش خودروهاست که از سوی خودروسازان راه اندازی شده و همیشه مورد انتقاد بوده و هست. این سامانه ها آیا موفق به حذف رانت فروش های بلوکی و رانتی خودروهای تولید داخل شده اند؟ آیا این سامانه ها توانسته اند خودروسازان را از اتهام قیمت سازی و بازار سازی مبرا کنند؟ آیا این سامانه ها توجیه منطقی برای عدم امکان خرید توسط مشتریان عادی ارایه داده اند؟
مسلما همه ما پاسخ هایی که به سئوالات بالا داده شد را بارها و بارها شنیده ایم و مطمئنم کمتر کسی می تواند این پاسخ ها را قانع کنند بداند.
مثال دوم هم که بازهم به بازار خودرو مربوط می شود سامانه ثبت سفارش خودرو است که هم اکنون پرونده مربوط به تخلفات در این سامانه در مراجع قضایی در حال رسیدگی است و حواشی مربوط به عملکرد و نوع استفاده از این سامانه نیز روایتی تکراری است.
این دو مثال به خوبی نشان می دهد که به صرف راه اندازی یک سامانه یا به عبارت ساده تر استفاده از فضای مجازی یا نرم افزارهای رایانه ای در ثبت وضبط فرایندها نمی توان انتظار ساماندهی یک بازار را داشت حال تصور کنید به صرف وجود چنین سامانه ای انتظار ساماندهی بازار یکصد قلم کالا از مبادی اولیه تولید، تامین و واردات تا مصرف کننده نهایی باشیم.
حدود سه دهه است که اقتصاد ایران از بی سامانی شبکه توزیع رنج می برد. شبکه ای که منافع حاصل از آن چندین برابر سهم تولیدکنندگان و مصرف کنندگان بوده است و اگر تاریخچه این بخش از اقتصاد کشور را مرور کنیم می بینیم که بسیاری از مفاسد و اتلاف منافع ملی ریشه در ساز وکارهای آن دارد.
بازهم اگر مثالی تاریخی بخواهیم در این مورد بزنیم مسئله تولید چادر مشکلی در کشور است. سه دهه تلاش سرمایه گذاران و تولید کنندگان برای بومی کردن فرایند تولید این کالای پر مصرف که برای جامعه مذهبی کشور هویتی حیثیتی نیز دارد به بن بست رسیده و همه اشارات در این زمینه نیز به سمت شبکه توزیعی است که در این بخش ترجیح می دهد به جای تولید داخلی این نوع پارچه همچنان واردات ادامه یابد. آیا به نظر شما این بازار را می توانیم با راه اندازی یک سامانه تنظیم به سامان برسانیم؟
سامانه هایی از این دست اگر مبتنی بر نظارت های عملی و اختیارات اجرایی نباشند، به مرور زمان اگر خود به منافذی برای توسعه مفاسد تبدیل نشوند در نهایت به فضاهای صوری و شکلی بدل می شوند که هیچ تطبیقی با واقعیت ندارد.
در عمل دستگاههای متولی تنطیم بازار به جای آنکه خود را به کارهای شکلی مشغول کنند بد نیست مروری داشته باشند بر تجربیات گذشته، به طور مثال شبکه توزیع کالا در دوران جنگ و با به روز رسانی و رفع نقایص همان شبکه که بازارهای کشور را طی 8 سال دفاع مقدس هدایت کرد، سامانی برای سامانه های خود بدهند در غیر این صورت تنها بابت طراحی و آب و رنگ این سامانه می توانیم به مبتکرانش امتیاز بدهیم ولاغیر.

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

اخبار مرتبط

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395